Tüketici Hakları Nelerdir ?

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Tüketici Kanunu) içerisinde tüketici lehine pek çok düzenleme içermektedir. Bu yazımızda Tüketici Kanununda yer alan ve tüketiciyi korumayı amaçlayan tüketici takları nelerdir kısaca bunun üzerinde durmaya çalışacağız. Tüketici bir mal veya hizmeti mesleği veya ticari olmayan amaçlarla edinen kişidir. Tüketici Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü uyuşmazlık konusunun değerine göre Tüketici Mahkemesi veya Tüketici Hakem Heyeti kanalıyla gerçekleştirilmektedir. Tüketici hakları nelerdir maddeler halinde açıklayalım:

tüketici hakları nelerdirTüketici Sözleşmeleri Kanuni Şekil Şartlarına Uygun Olmalıdır

Tüketici kanunu tüketici sözleşmeleri bakımından bir takım düzenlemeler getirmektedir. Örneğin kanun tüketici sözleşmelerinin en az 12 punto yazı karakteriyle, anlaşılır bir dille, açık, sadece ve okunaklı olması gerektiğini belirtmektedir. Bildiğin üzere bazen sözleşmelerdeki yazılar büyüteçle dahi zor okunacak şekilde küçük yazılmakta adeta tüketicinin bu yazıları okumaması ve bir nüshasının da tüketiciye verilmesi istenmektedir. Artık kanuna göre bu şekilde sözleşme hazırlanması yasaklanmıştır. Peki yine de tüketici buna aykırı sözleşme hazırlarsa ne olur ? Eğer tüketici ile satıcı arasında bir uyuşmazlık olursa mahkeme sözleşmenin kanuna aykırı hazırlanmış olması ve sözleşme şartlarını tüketicinin okumasının engellenmiş olması gerekçesiyle uyuşmazlığı tüketici lehine yorumlayarak çözecektir.

Tüketici lehine bir diğer düzenleme sözleşme içerisindeki düzenlemelerin sözleşme süresince tüketici aleyhine değiştirilme yasağıdır. Sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşmedeki bir husus tüketici lehine değiştirilebilir ancak aleyhine değiştirilemez. Böyle bir değişikliğe gidilmiş olsa dahi; Mahkeme bu değişikliği geçersiz kabul edecek ve tüketici lehine olan şeklini esas alacaktır.

Haksız Şart Niteliğindeki Sözleşmelerin Yorumlanması

Türk Borçlar Kanunun’da yer alan genel işlem koşulunun Tüketici Kanununa yansıması olan haksız şart hükümlerine göre tüketicinin içeriğine müdahale edemediği, önceden belli bir formatta hazırlanmış ve tüketicilerin tamamına aynı formattaki sözleşmenin sunulduğu, sözleşmenin karşı tarafındaki tüketicinin sözleşmeye dahlinin sadece kabul etmek veya kabul etmemek şeklinde gerçekleşebildiği, sözleşmenin içeriğe müdahale şansının olmadığı sözleşme tipleri haksız şart niteliğini haiz bulunmaktadır. Bunun hukuki sonucu haksız şart niteliğindeki sözleşmelerden doğan ihtilaflarda ihtilafın hakim tarafından tüketici lehine yorumlanmasıdır.

Tüketicinin Sipariş Etmediği Ürün ya da Hizmet

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun tüketici lehine getirdiği bir diğer düzenleme ise sipariş edilmeyen ürün veya hizmetlerle ilgilidir. Tüketiciye ısmarlamadığı bir ürün veya hizmetin sunulması, gönderilmesi halinde gönderilen hizmet veya ürün ile ilgili tüketiciye herhangi bir ürün yüklenemez. Örneğin sipariş etmediği bir kargonun kendisine gelmesi halinde tüketicinin bu kargoyu iade etme yükümlülüğü yoktur. Daha da ötesi tüketici gelen bu kargoda yer alan ürünü kullanması, tüketmesi halinde dahi kendisine bir yükümlülük yüklenemez. Bu durum tüketicinin ütünü kabul ettiği anlamına gelmeyeceği gibi, ürünün muhafaza etme veya geri gönderme yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Ayıplı Ürün veya Hizmete Karşı Tüketici Hakları Nelerdir ?

Bir ürün veya hizmette standart olarak var olması gereken veya satıcının özellikle taahhüt ettiği özellikleri barındırmayan ürün veya hizmete ayıplı ürün, ayıplı hizmet denilmektedir. Örneğin bir ütünün su kaçırması ayıp niteliğinde olacağı gibi, 4 farklı programa sahip olduğu iddiasıyla satılan ütünün 3 farklı programının olduğunun anlaşılması da ayıp sonucunu doğuracaktır. Ürün veya hizmetin sunulmasından itibaren 6 ay içerisinde ortaya çıkan ayıbın satış esnasında da var olduğu kabul edilir; daha sonra çıkan ayıbın satış esnasında da var olduğunu kanıtlama yükümlülüğü tüketici üzerindedir.

Ayıp ihbarında bulunmak için kanun ayrıca zamanaşımı süreleri öngörmektedir. Bu süre normal şartlarda 2 yıl, ikinci el ürünlerde 1 yıldır. Satıcının ayıbı hile veya ağır kusurla gizlemesi halinde zamanaşımı gerçekleşmez, tüketici her zaman ayıp ihbarında bulunabilir. Peki ayıp ihbarından sonra tüketici hakları nelerdir ? Ayıplı ürüne karşı tüketicilere bazı haklar tanınmaktadır. Şöyle ki, tüketici ürünü iade ederek zararının tazminini isteyebilir, ayıp oranında indirim yapılmasını, mümkünse tamir edilmesini veya ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteyebilir.

BUNA DA GÖZAT:  Bozuk Mal Nasıl İade Edilir ?

İnternetten Alışverişte Tüketicinin Cayma Hakkı

Mesafeli satım sözleşmesi olarak da tanımlanan internet veya telefon gibi uzaktan iletişim araçları ile yapılan tüketici sözleşmelerinde tüketicilere cayma hakkı tanınmıştır. Cayma hakkı tüketicinin hiçbir gerekçe ileri sürmesine gerek kalmadan aldığı ürünü iade edebilme hakkını ifade etmektedir. Dikkat edilmesi gereken nokta şu ki bu hak mağazadan alınan ürünler için tanınmamış sadece internet gibi mesafeli satım sözleşmesi ile alınan ürünler için düzenlenmiştir. Mağazadan aldığını ürünü iade edebilmek için geçerli bir mazeretiniz olmalı, örneğin ürünün ayıplı olması gibi.

Peki cayma hakkı süreci nasıl işler ? Öncelikle internet üzerinden aldığınız bir ürünü satıcının 30 gün içerisinde size ulaştırması gerekir. Eğer 30 gün geçmiş ve ürün hâlâ elinize ulaşmadıysa sözleşmeyi feshedebilirsiniz. Ürün elinize ulaştıktan sonra da 14 gün içerisinde cayma hakkını kullanarak ürünü iade etme hakkınız bulunmakta. Cayma hakkını kullandığınızda satıcının ürünü tüm masraflar ve kargo ücreti kendisine ait olmak üzere 10 gün içerisinde iade alması gerekir.

Cayma hakkı istisnaları olarak adlandırılan bazı ürünler için cayma hakkı kullanılamaz; bu ürünler Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde sayılmıştır. Bunlara tüketicinin şahsına özel olarak yapılmış örneğin üzerine ismi yazılmış ürünler, kısa sürede bozulacak ürünler örneğin gıda maddeleri, süreli yayınlar, elektronik ortamda anında ifa edilen ürünler örneğin e-kitap örnek gösterilebilir.

Tüketici Mahkemesi ve Tüketici Hakem Heyeti Başvuru

Yazının sonunda genel olarak tüketici uyuşmazlıkları ile ilgili olarak gerçekleştirilen yargılama faaliyetine ilişkin bir takım bilgiler vermek istiyoruz. Öncelikle belirtelim ki tüketici uyuşmazlıkları için iki basamaklı bir yargılama safahatı öngörülmektedir. Bu basamakların ilk ayağında Tüketici Hakem Heyetleri ikinci basamağında ise Tüketici Mahkemeleri bulunmaktadır. Aslında Tüketici Hakem Heyeti başvurusunu klasik anlamda bir yargılama olmayan, zorunlu bir başvuru idari başvuru yolu olarak tanımlayabileceğimiz. Tüketici Mahkemesi ise özel olarak tüketici davalarına bakmak için kurulmuş özel yetkili mahkemelerdir. Tüketici mahkemesinin bulunmadığı mahallerde bu yargılamayı Asliye hukuk mahkemeleri gerçekleştirmektedir.

Uyuşmazlığın konusunun değerinin (her yıl değişmekle birlikte) 2017 yılı itibariyle İl Tüketici Hakem Heyetleri için 3.610,00 TL, İlçe Tüketici Hakem Heyetleri için 2.400,00 TL altında olması halinde Tüketici Hakem Heyetine başvurulması zorunludur. Ancak Tüketici Hakem Heyeti kararına karşı Tüketici Mahkemesine başvurmak mümkündür. Verilen miktarların üzerinde kalan tüketici uyuşmazlıklarında ise doğrudan Tüketici Mahkemesi’ne başvurulabilmektedir.


Bu şekilde tüketici hakları nelerdir sorusunun cevabını bir takım başlıklar altında sizlere açıklamaya çalıştık. Bunların haricinde veya yukarıdaki başlıklarla ilgili olarak merak ettiğiniz hususları aşağıya yorum bırakarak veya avukata sor bağlantısını kullanarak bizlere iletebilirsiniz. Eğer yazıyı beğendiyseniz ve bu yazıda yer alan bilgileri çevrenizdekilerle de paylaşmak istiyorsanız lütfen yazımızı sosyal medya hesaplarınızda paylaşmayı unutmayın. Teşekkür ederiz.

Bu yazıyı 19 kişi okudu.

〉〉〉 Aradığınızı bulamadıysanız avukata soru sor sayfasını kullanabilirsiniz!


Tüketici Hakları Nelerdir ?
5 (100%) 1 vote

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İstanbulda en iyi hizmet veren evden eve nakliyat şirketleri beylikdz evden eve nakliyat beykoz evden eve nakliyat bostanci evden eve nakliyat kurtky evden eve nakliyat pendik evden eve nakliyat